‘‘ఇవ్వాళైనా ఎగ్జిబిషన్‌కు తీసుకెళ్తారా లేదా? ఇవ్వాళ ఆఖరి రోజట’’ అంది సీత.

‘‘చూస్తానే. అంతా, ఆఫీసులో ఉండే పనిని బట్టి ఉంటుంది. అస్సలు ఆ సుబ్బారావు అనుకున్నాడంటే నేను ఇంటికి తొందరగా వచ్చేయొచ్చు. అడిగి చూస్తాను. ఏమంటాడో మరి’’ అన్నాడు రామారావు, సీత భర్త.

‘‘ఇదిగో మళ్ళీ చెప్తున్న. వారం రోజుల నుంచి తీసుకెళ్తానని ఊరిస్తున్నారు. ఇవ్వాళ రాకపోయారంటే నేను మా పుట్టింటికి వెళ్ళిపోతాను’’.

‘‘సర్లేవే నేను రావడానికే ప్రయత్నిస్తాను. అంతా సుబ్బారావు చేతుల్లో ఉందన్నానుగా’’. రామారావు మాట్లాడటం పూర్తికాకుండానే, సీత ‘‘బాగానే వుంది మీ వరస, మాట్లాడితే ఆ సుబ్బారావు సాకు తీసుకుంటారు...’’ అంటూ రామారావును సాధించడం మొదలెట్టింది.

***

సుబ్బారావు భోంచేసి భార్య తెచ్చిన కిళ్ళీ నములుతూ లుంగీ విప్పేసి, పాంటు వేసుకుని, షర్ట్‌ పాంటులోకి టక్‌ చేయడం మొదలెట్టాడు. మంచి మూడ్‌లో ఉన్నట్లు అతను వేస్తున్న ఈలనే తెలుపుతుంది.

‘‘పారు, ఈ సాయంత్రం ప్రోగ్రామేంటి? ఎగ్జిబిషన్‌కు వెళ్దామా, ఇవ్వాళ ఆఖరి రోజట’’. అంటూ తన భార్య పార్వతి నడిగాడు సుబ్బారావు.

‘‘ఏంటండీ రోజూ తిరగడమే. నిన్న, మొన్న సినిమాలకెళ్ళాము. అంతకు ముందు మూడు రోజులు ఫ్రెండ్సని ఎక్కడెక్కడో తిప్పారు. ఇవ్వాళ హాయిగా ఇంట్లోనే రెస్టు తీసుకుందాము’’ అంది పార్వతి.

‘‘ఆదేం లాభం లేదు డియర్‌. ఇవ్వాళ వెళ్ళాల్సిందే. నాలుగున్నరకంతా ఇంట్లో ఉంటాను. రాత్రికి వంట చేయెద్దులే. ఎగ్జిబిషన్‌ నుంచి వస్తూ ఏదో హోటల్లోనే భోంచేద్దాం’’ అన్నాడు సుబ్బారావు. ఇక ఆవిడకి సరేనని అనడానికి కూడా అవకాశం ఇవ్వకుండా గట్టిగా ఈల వేస్తూ బుగ్గమీద చిటిక వేసి, ఇంటిబయటకు వెళ్ళి స్కూటర్‌ స్టార్ట్‌ చేశాడు. స్కూటర్‌ మీద కూర్చొని, ఓ సిగరెట్‌ అంటించి, కిళ్ళీ వల్ల ఎర్రగా పండిన నోటినుంచి, ఓ ముద్దు భార్యకి గాలిలో ఊది, స్కూటర్‌ తన ఆఫీసు వైపుకు దౌడు తీయించాడు.

***

రామారావు ఆఫీసులో కూర్చుని, అక్కడ ఆఫీసుకి వచ్చిన వాళ్ళనందరినీ ఓసారి చూశాడు. చాలామటుకు అందరు సమయానికి వచ్చారు. సుబ్బారావు ఇంకా రాలేదు. రామారావుకి అతనింకా రాలేదని ఆతృతగా ఉంది. అతను వస్తేగాని తన పని కాదు. పని అవ్వుతేకాని తను ఇంటికి పోలేడు. రామారావు అసంకల్పితంగా గోళ్ళు కొరుక్కోవడం మొదలెట్టాడు. సుబ్బారావుకు పని గురించి పట్టించుకోనవసరం లేదు. తీరిగ్గా కనీసం ఓ అరగంట ఆలస్యంగా వస్తాడు ఆఫీసుకు. తనేం పన్జేసుకోవాలో నిర్ణయించుకుని, దర్జాగా సిగరెట్టు త్రాగుతూ, పాన్‌ నములుతూ తన పని చేసుకుని సాయంత్రం మిగిలిన వాళ్ళ పనెంతవరకు వచ్చిందో ఓసారి చూసుకుని, అందరికి బై, బై చెప్పి వెళ్ళిపోతాడు. ఎంతైనా అదృష్టవంతుడు. చక్కటి జీతం, రాజా లాంటి ఉద్యోగం.

రామారావు ఆలోచనల కడ్డుతగులుతూ, సుబ్బారావు సరిగ్గా తన టైముకు, అదే ఆఫీస్‌ టైంతో పోలిస్తే ఓ అరగంట ఆలస్యంగా పెద్దగా ‘‘హలో, హలో,’’ అంటూ అక్కడున్న ఉద్యోగులందరితో చాలా స్నేహంగా మాట్లాడుతూ వచ్చాడు. సుబ్బారావును చూస్తూనే ఎంత మార్పు? అందరూ ‘‘హలో సుబ్బారావు గారూ’’ అంటూ విష్‌ చేశారు. పలకరింపుగా, భయంగా, ఎంతో ఆత్మీయంగా నవ్వారు. సుబ్బారావు ప్రత్యేకతయే అది. అందరిచేత నవ్విస్తూనే పని చేయించుకోగలడు. సుబ్బారావు తన కుర్చీలో కూర్చొని సిగరెట్టు తీసి అంటించాడు. తన ముందున్న ఫైళ్ళు ఓ అరగంట చూసి, ఏదో వ్రాసేసి, ‘‘యాదయ్య ఈ ఫైళ్ళను తీసుకెళ్ళు’’ అంటూ ఫ్యూనుకు చెప్పాడు. తనతో తెచ్చుకున్న సినిమా పత్రికలు అటు తరువాత చూడటం మొదలెట్టాడు. ఇదంతా చూస్తున్న రామారావు, ఇదే మంచి సమయం ఇప్పుడు సుబ్బారావు మంచి మూడులో ఉంటాడని, సుబ్బారావు దగ్గరికి వచ్చి, అతని ముందు నిలబడి, ‘ఎక్స్‌క్యూజ్‌ మి’ అన్నట్లు దగ్గాడు సుబ్బారావు రామారావును తలెత్తి చూసి ఏం కావాలన్నట్లు కనుబొమ్మలెగరేసాడు.

‘‘మీరేం అనుకోకుంటే సుబ్బారావు గారూ ఓ ఫేవరు చేయాలండి’’

‘‘చెప్పండి’’ అన్నాడు సుబ్బారావు కుర్చీలో కూర్చునే.

రామారావును కుర్చీలో కూర్చోమని కూడా చెప్పలేదు. కాని, పని తనదవ్వటం మూలాన, రామారావు పెద్దగ ఫీల్‌ అవ్వలేదు. ‘‘మరేం సుబ్బారావు గారు, నేను ఇవ్వాళ  కొంచెం అర్జంటుగా, అదేనండి మామూలు మన ఆఫీసు టైంకి, 5.30 కంతా సాయంత్రం ఇంటికి వెళ్ళగలిగితే చాలు. వారం రోజుల నుంచి 3, 4 గంటలు ఆలస్యంగా పని చేయవలసి వస్తుంది. ఇంటికి వెళ్ళేసరికి రాత్రి 8, 9 గంటలౌతున్నది. మీరు కొంచెం అనుకుంటే, నేను ఇంటికి మామూలు టైంకి వెళ్ళవచ్చును’’.

సుబ్బారావు నిర్లక్ష్యంగా అధికార దర్పంతో ‘‘నన్నేం చేయమంటారండి. ఎవరి పన్లు వాళ్ళు చేసుకోవాలి. నా పని అయిపోతే నేను వెళ్ళిపోతాను. అలాగే మీ పని అయిపోయిన తరువాత మీరెళ్ళండి. ఎవరి బాధ్యత వారికుంటుంది కదా’’ అని జవాబిచ్చాడు.

‘‘అదేనండి నేను చెప్పడం మీరనుకున్నారంటే, మిగతావాళ్ళు కూడా పని తొందరగ చేసేసి, నా పని తొందరగయ్యేటట్లు చేయగలరు. మీరంటే భయము, గౌరవము అన్ని మిగతావాళ్ళకున్నాయి. మీకు తెలుసుగా, అకౌంట్సు అన్నీ క్లోజ్‌ చేస్తే కాని నేనింటికి వెళ్ళలేనని. మిగతా వాళ్ళు పని చేసేట్టు చేయడం మీ వల్లనే సాధ్యం...’’

‘‘చూద్దాం లెండి’’ అంటూ, ఇంకా ఏదో మాట్లాడబోతున్న రామారావును మధ్యంతరంలోనే ఆపేసి, తిరిగి ప్రముఖ సినీతార, తారాదేవి తన కుక్కకు సబ్బుకొంటానికని ఏ హీరోతో లండన్‌ పోయిందో చదవడంలో మునిగిపోయాడు.

రామారావు చేసేదేంలేక, తన సీటుకు వచ్చి కూర్చొని, సుబ్బారావు మిగిలిన వాళ్ళతో చెప్పి, తన పని సులభం చేయిస్తాడా లేదానని అప్పుడప్పుడు గోళ్ళు కొరుకుతూ, తన వద్ద కొచ్చిన లెడ్జర్లు, ఫైళ్ళు చూడసాగాడు. రామారావు నోటికి గోళ్ళ మొదలు తగిలి, కొరకడానికి ఇంక గోళ్ళేమి లేవని తెలుసుకునేసరికి సాయంత్రం 4.15 అయ్యింది. సుబ్బారావు స్కూటర్‌ స్టార్టు చేసాడు, సుబ్బారావు మనస్సులో ఎగ్జిబిషన్‌ నుండి తిరిగి ఇంటికి వచ్చేటప్పుడు భార్యతో హోటలుకు పోవాలన్న ఆలోచన తప్పితే మరేమి లేదు.

రామారావు ఆ రోజు ఇంటికి రాత్రి 9.30కి వెళ్ళేసరికి ఇంటి తలుపుకున్న తాళం కప్ప వెక్కిరించింది. ఇంతకీ, సుబ్బారావు ఆ ఆఫీసులో చేసేది గుమస్తా ఉద్యోగమే. కాదంటే, ఉద్యోగుల యూనియన్‌లో ఓ చిన్న లీడరు.

మరి రామారావు? ఆ ఆఫీసు మేనేజరు.

(ఆంధ్రజ్యోతి, 1986)