సఖీ! -- గంగిశెట్టి ల.నా.

నాకు చీకటంటే భయంనీ తోడులేని రాత్రి అనూహ్యంనువ్వో! నిత్యం వెలుగు రవ్వవి...రాత్రిళ్ళు ప్రేమగా పాలపుంతల్లోకి తీసుకెళ్తావుకంటి మెరుపుల్తో నక్షత్ర కాంతులు ఒడి నింపుతావువెలుతురు దేవేరివై విశ్రమించి నీ ఆలింగనమిస్తావునాభాగ్యంకొద్దీ చల్లటి వెలుతురై ప్రవహిస్తావు,లేదంటే ఆ కాంతిపుంజంలో భస్మీభూతమయ్యే నన్ను బ్రతికించడానికి ఎన్ని భాగీరథులు కావాలి?పాపం, అప్పుడు మళ్లీ నువ్వేగా నితాంతమైన దయతో నాకోసం భాగీరథి వయ్యేది...అలా ప్రేమగా ఉప్పొంగివచ్చినప్పుడేగా ఆకాశమంతా చుక్కలు పరుచుకొన్నదినీ దరహాసపు వెలుతురేగా చుక్కలు చుక్కలై ఆనంద లాస్యం చేసినదిఅణచిపట్టిన నీ నవ్వుకోసమేగా పంచభూతాలు సాంధ్యరాగపు నట్టువాంగం కూర్చినదిసఖీ! ఎంత వెర్రివాణ్ణి! నువ్వు నా కోసమే ఈ వెలుగు చీకట్లు కల్పిస్తున్నావని గ్రహించలేనివాణ్ణి!నీ తోడుకై ఆరాటపడ్డానికే ఈ కాలమాయ అని గుర్తించలేనివాణ్ణినేను నీ బిందువునై, నిన్ను పొందానని భ్రమిస్తున్నవాణ్ణినీ వికల్ప భ్రాంతి కణాన్ని!

శివాయోన్నమః -- పాలడుగు శ్రీ చరణ్

శా|| ఛందస్సంగమతః పయోధి నిబిడ ప్రద్యోత గారుత్మతశ్రీవత్సాంజన పద్మజాలయ మహోరస్కాంతరాత్మాయనః!యజ్ఞాంధఃకుల ధాతు గర్భ గిరిజానన్య శ్శివః ప్రేక్ష్యతేశ్రీశూలాభయ శంఖ చక్ర సహిత స్స్వప్నే నవీనో మయా! ||కం|| ప్రణవార్థంబులు పలుకులుప్రణవాచార్యునికి శివుని పసి కొమరునికిన్!ప్రణవము తుండము ప్రథమప్రణతిని గొను వానికి శివు బ్రథమ సుతునికిన్! ||

తెలుఁగు ఘోష -- శేషగిరిరావు

ఉండునను మాట యొక్కటి యుండగ నెల్లరకు తెలిసి, ఉంటుం దుంటా దుండు ద్దుంటది, మఱియును ఉండాది, యివన్ని యేల, నొప్పులకుప్పా అన్నియు కలసిన దుండగ నున్నది విడనాడి క్రొత్త దొక్కటి వలెనా కొన్నేండ్లు వెన్క కేగిన నున్నది యొక రాజమార్గ, మొప్పులకుప్పా నన్నయ చూచిన మార్గం బన్నలు వేయేండ్లుగా న మర్చిన మార్గం బెన్నియొ గడచిన మార్గం బున్నది, మఱచితిమి దాని, నొప్పులకుప్పా నీవాడు బాస నీకును నీవాడకు సరియె, యుండనిమ్మట్లే, దే శావరకం బైనప్పుడు నోవరి బాసొప్పఁ గలదె, యొప్పులకుప్పా చక్కనిది రాజమార్గము గ్రక్కున విడి దారి తప్పె, క్రమ్మఱి చనినన్ దక్కును, గాక నశించు, న దొక్కటె బ్రతికించు భాష, నొప్పుల కుప్పా

మూత మంచిది -- రాజేశ్వరి దివాకర్ల

తలుపులు, కిటికీలు,మూసి మరొక సారి తడిమి చూసి బయలు దేరడం ప్రయాణానికి సిద్ధత. అవసరానికి సరి లెక్కను చూసి సొరగు మూతను మూయడం వ్యవహారానికి నిక్షేపత. ఇత్తడి గిన్నె లో అత్తెసరు పొంగినప్పుడల్లా మూతను సవరించి అమ్మ చూపుతుంది వండివార్చేకుశలత ఆందోళన వేళల్లో బజారుకు పడిన మూత అల్లరి మూకల ఆగడాలకు నియంత్రత మూత లేని అనిల వాయువు విస్ఫోటన ప్రమాదత. మూత వేయని లోతు బావి తవ్వకం ప్రాణాంతక పరిణామత పరుగు తీసే పట్టాలపై రైలుగేటుకు మూత దాటి వెళ్ళే దారికి భద్రత నదీ వేగాల తూముకు మూత జల యాత్రలకు నిశ్చింత, విద్వేషాలకు మూత విభేదాలకు మూత వికట చర్యలకు మూత, మూత మంచిది మూత నమ్మకం, మూత రక్షణ, మూత విశ్వాసం దాగుడు మూతల దండాకోరుల పట్టివేతకు కనుల మూతను తెరచు కొనడం తప్పని సరి అనివార్యత.

ఒక ఊహ... ‬‬‬‬-- స్వాతి శ్రీ పాద

ఒక ఊహ అలా దూసుకు వస్తుంది ఎక్కడినుండో ఎడారులను మేసి వచ్చిన ఒంటరి ఒంటెలా వాకిట్లో నిలబడి ఇంకారాని పిల్లలకోసం ఆదుర్దా పడుతున్న అమ్మ మనసులా... ఒక తలపు తారట్లాడుతుంది ఊసులు మాలకట్టుకు పరిమళాలు పంచుకుందుకు ఎదురుచూస్తున్న ఏకాంతం లా ఎక్కడి నుండో తప్పటడుగులు వేస్తూ కంటికొసల చివర కాటుక కొస మెరుపులా ... ఒక పాట పలకరిస్తుంది బీడు వారిన ఉనికి పొరలపై తొలకరి చినుకై రాలుతూ మొలకెత్తిన ఆర్తికి తొలిపాలధార కుడుపుతూ నిస్త్రాణమై తలవాల్చిన లేతమొలక వెన్నుదట్టి నిలబెట్టే ఊతమవుతూ లోలోపలి సుప్త స్పందనలను మేల్కొలుపుతూ .... ఊహ తలపుగా తలెత్తుతూనే మాటలు మాటలుగా మనసు ప్రజ్వరిల్లుతుంది చీకటి వత్తులను వెలిగిస్తూ పాట ఒక వెలుగు పుంతలా తేజో నిలయమై విశ్వ రూప దర్శనం కలిగిస్తుంది. కర్తవ్యం విశదమయిన సవ్య సాచిలా కాలం పిడికిట కలం అస్త్రమై రేపటిని ప్రవచిస్తుంది.

“నేను” (దీర్ఘ కవిత - 30) -- విశ్వర్షి వాసిలి

నేను మౌనాన్ని మౌన శిఖరాన్ని శిఖర మౌనాన్ని. • అవును, నేను అనంత విభావరిని అనంతర ఆహార్యాన్ని ఆవలితీర అంతరంగాన్ని. *** నేను శబ్ద పరత్వాన్ని నిశ్శబ్ద పర్వతాన్ని నిష్క్రమణ పర్వాన్ని. • అవును, నేను శబ్దించని అరూపాన్ని హృదయ లేఖినిని అవ్యక్త అక్షరాస్త్రాన్ని. *** నేను మౌన రాగాన్ని రాగ సంసారాన్ని సంసార సరాగాన్ని. • అవును, నేను శూన్య పల్లవిని చరణ గతిని గీత గరిమని. *** నేను సాంద్ర సంకల్పాన్ని చైతన్య స్రవంతిని నిమీలిత కాలవాహినిని. • అవును, నేను కనుపాపల నిశ్చలతను కనురెప్పల సమాధిని కనుదోయి కరుణాకరాన్ని. *** నేను వాసన లేని వాసాన్ని నిర్వ్యాపార నివాసాన్ని నియతిలేని ఉపవాసాన్ని. • అవును, నేను మానవ రహస్యాన్ని రహస్య మౌనాన్ని అక్షర మౌనాన్ని. *** అవునవును నేను నిష్క్రమణ మౌనం నేను అస్తిత్వం మౌనం నేను మౌనం. మౌనం మౌనం మౌనం.

తెలుగు వైభవం -- ఆచార్య రాణి సదాశివ మూర్తి

సంస్కృతమ్ము నుండి సంస్కారములనొందె తమిళ కన్నడాలతళుకులొందె మలయసింహళములమక్కువన్ మన్నించె మధ్యదేశభాష మదిని నిల్పె. ఒరియ నుడిని గూడి ఒరవడి గుడికట్టె తెల్ల వాని భాష తెగువ జూచె. పారసీకపుర్దు భాషల యాసల తనవి చేసుకొనియె తనివి దీర. తెలుగు పాత్రలోన తేనెలూరగ నిండి భాషలన్నికలిసి బాస జేసె మధురసమ్ములేము మధుపాత్ర తెలుగేను దేశభాషలందు తెలుగు లెస్స భాష తెలుగు జూడ భావమ్ము తెలుగేను బలము మేమె వెనుక ఫలము తెలుగు. పలికె నిట్లు తాము పలుకుబడుల పెంచె తెలుగు జగతిలోన తేజరిల్ల.

బ్రహ్మానందం పొందచ్చోయ్ -- డా. శనగవరపు కృష్ణ మూర్తి శాస్త్రి

1. నవ్వుల రాజ్యం స్థాపిద్దాం హాస్యపు జల్లులు కురిపిద్దాం కురిసిన నవ్వుల జల్లుల ధారలు కుండలలోనే నింపేద్దాం కోపం వస్తే గుక్కెడు త్రాగి తాపం వస్తే స్నానం చేసి ఆనందంగా ఉండచ్చోయ్ ఆరోగ్యంగా ఉండచ్చోయ్ బృందావనపు ఆరోగ్యంలో బ్రహ్మానందం పొందచ్చోయ్ 2. మురిసెడి చేనును దున్నేద్దాం మురిపెపు గింజలు పండిద్దాం పండిన మురిపెపు గింజల కుప్పలు సంచులలోనే నింపేద్దాం బీ.పీ రోగి గుప్పెడు తింటూ చక్కెర రోగి చారెడు తింటూ ఆనందంగా ఉండచ్చోయ్..... ........బ్రహ్మానందం పొందొచ్చోయ్ 3. చెణుకుల ఇంటిని నిర్మిద్దాం చకచక దివ్వెలు వెలిగిద్దాం వెలిగిన చెణుకుల దివ్వెల వెలుగులు వరుసగ గుండెల నింపేద్దాం చింత కలిగితే చిరుదీపంతో కలత కలిగితే కరదీపంతో ఆనందంగా ఉండచ్చోయ్ ..... .........బ్రహ్మానందం పొందచ్చోయ్ 4. చక్కని చంద్రుని చూసొద్దాం చల్లని వెన్నెల విహరిద్దాం చల్లని చంద్రుని వెన్నెల వెలుగులు కన్నులలోనే నింపేద్దాం కష్టం వస్తే శుక్ల చవితితో నష్టం వస్తే నిండు పున్నమితొ ఆనందంగా ఉండచ్చోయ్ ..... ...........బ్రహ్మానందం పొందచ్చోయ్ 5. పూల తోటలో తిరిగొద్దాం ఘుమఘుమ పువ్వులు పూయిద్దాం పూసిన పూవులు మాలలు కట్టి బుట్టలలోనే నింపేద్దాం ఆనందానికి తలలో పెట్టి ఆరోగ్యానికి మెడలో వేసి ఆనందంగా ఉండచ్చోయ్.... .........బ్రహ్మానందం పొందచ్చోయ్

మనిద్దరం -- స్వాతి శ్రీపాద

చిక్కని అమవస పొదల మధ్యఎదురు చూపుల చంద్రకాంతి చల్లారిన వేళనెలవంక మొలకెత్తినట్టు నీ ఆగమనంఊ ఆ అంటూ ఆరంభమైన సంభాషణహద్దులను చెరిపేసుకుంటూ ఆర్తి పంచుకుంటూవేలికొసల లాలింపు నరనరానా పాకిపాకిపెదవుల సంభాషణలకు తావైనప్పుడుఅది వ్యామోహమూ కాదు మోహ పారవశ్యతా కాదునీకు నేనున్నానన్న అద్భుత సమీకరణఎద పై తలవాల్చి మూసిన కనురెప్పల పల్లకీ పైనిశ్చింతగా శయనించినట్టు నిరామయ స్థితిఅది నిట్టూర్పుల సెగలపొగల వేడిమీ కాదుఅది తాప వ్యాకులతా కాదు ఆతప రోచిస్సూ కాదుచంటి పిల్లలా నీ బాహువుల్లో ఒదిగిసర్వ ప్రపంచాన్నీ మరచిపోవడం అది భ్రమో విభ్రమో కాదుఎప్పుడో యుగాలక్రొతం తప్పిపోయినతలపును వెతుక్కున్న సంతృప్తిపెనవేసుకున్న శరీరాల ఆనందోద్వేగంకరిగిపోయే లిప్తపాటు మంచుకలకాదుగాలి వీవనకే ఎగిరిపోయే ఒట్టొట్టి మబ్బుతునకా కాదుఎన్ని జన్మల తపస్సిద్ధికో అందిన సమాధి స్థితి కాదూ

తెలుఁగు వంటలు -- శేషగిరిరావు

ఆలూపరోట, చిప్పులుఆలుపకోడీలు మఱియు నాలూచక్రాల్కాలేవు తెలుఁగు వంటలువీలైనను తినుము కంద వేఁపుడు శంభూఅప్పాలు తినక, నీ యూతప్పాలు తినంగనేల, తప్పది కాదాతప్పుల నెన్నితి నంటివితప్పులు తామే తమంత తలపడె శంభూవరుగులు చిప్సనగా నేతెరఁగున, పాలక్పనీరు తెలుఁగెట్లగునోమరి చాంద్బిస్కెట్ తెలుఁగాఅరయఁగ సాంబారు కూడ నఱవే శంభూదోసావకాయ యే దోసంబు సేసెనోగుత్తి వంకాయ కే కొఱఁత గలిగెగుమ్మడి వడియాలు, కూర వడియములు,ముక్కల పులుసులే మూలఁబడెనొమజ్జిగ పులుసు యే మాటున దాగెనోమెంతిమజ్జిగ కేమి మించి పోయెచంద్రకాంతలు యేవి, స్వర్గాని కెక్కెనోమృష్టాన్న మేలనో మృగ్య మయ్యెముద్ద పప్పుకు మజ్జిగ పులుసు తోడులేక పోయినఁ జవికినిఁ గాక యుండుమెంతుల పులుసు లేకున్న గొంతు దిగునెకంది పచ్చడి వేయేల గాక శంభుపెక్కు లాంధ్రపాకమ్ముల విస్మరించిపెఱల నెన్నింటినేల యేకరువు బెట్టఅన్నపూర్ణమ్మ కరుణ నీ కందుఁ గాతచవులు చేకూర నాంధ్రభోజనము శంభు(ఒకానొక పాకముల పట్టిక నాకు “ఆంధ్రపాకములు” అని పంపి యీ పద్యములకు కారణభూతుఁడైన నా మిత్రుఁడు శంభుప్రసాదుకు అంకితము)

తెల్ల వారింది... -- కల్లూరి కృష్ణకుమార్

మూలం : అతల్ బిహారీ వాజపాయ్ అనువాదం : కృ.తి.తెల్ల వారింది...అయితే నేం?..తూర్పు దిక్కున మబ్బులు కమ్మాయి..దూది కంటే మెత్తగాఆవరించిన పొగమంచుకుమైలు రాళ్ళన్నీ గాయపడ్డాయి...పాదాలు మొద్దుబారాయి...ఊరు మరుగున పడింది....అంతా అచేతనం!అడుగు ముందుకు పడ్డంలేదు...నన్ను నేనేఇతరుల దృష్టి తో చూడగలుగుతున్నా...మౌనంగా ఉండలేక పోతున్నా...ఏ పాటా పాడలేక పోతున్నా...ఊర్పుల నిప్పు రవ్వలతోవేడెక్కుతోంది శీతాకాలం...బారు తీరిన వృక్షాలు మాత్రమేహిమపాతానికి విజయ కేతన మవుతున్నాయి...గూడు చెదిరి పోయినాచెట్టు చిరునవ్వు వీడలేదు...కన్నీళ్ళే మిగిలినా,నవ్వు జాడ లేకున్నా,మంచు ప్రవాహం ఒడ్డుననాలో నేనే ఒంటరిగానెమ్మదిగా గొణుక్కుంటున్నామౌనంగా ఉండలేక..పాట పాడలేక...

నీ కళ్ళకొక -- ఆచార్య దార్ల వెంకటేశ్వరరావు

నీ కళ్ళకొక భయం పొరనతికించినిన్ను నిర్భయంగా వీక్షించమంటారునీ తలమీదొక కత్తిని వ్రేలాడదీసినిన్ను ప్రశాంతంగా కూర్చోమంటారునీ కాళ్ళకు సంకెళ్ళు వేసినిన్ను స్వేచ్ఛగా తిరగమంటారునీ కంచంలో పిండాలు పెట్టినిన్ను రుచులనాస్వాదించమంటారుఇచ్చీ ఇవ్వకపోవడమేరాజ్యలక్ష్మి గడుసుతనం!ధైర్యం చెప్పీఅధైర్యపరచడమే ఆ విజయరహస్యం!

సాహిత్యం Archives | Page 50 of 58

విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు (Electromagnetic Waves) | భావ లహరి | మార్చి 2020

March 2020 0 Comments

5. విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు (Electromagnetic Waves) మనం అయస్కాంతం, దాని ధర్మాల గురించి చిన్నపుడు చదువుకునే ఉంటాము. ఉత్తర ధృవం నుంచి అయస్కాంత శక్తి రేఖలు అర్ధచంద్రాకారంలో దక్షిణ ధృవానికి చేరుకుంటాయి. వాటిని ఛేదించే…

Read more →

గీతాంజలి | తెలుగు అనువాదం

March 2020 5 Comments

భారతీయ ఆధ్యాత్మిక భగవదన్వేషణా మార్గాలు మానవ సమాజానికి అయాచితంగా లభించిన అపురూప రత్నాలు. రవీంద్ర సాహిత్యం, ప్రత్యేకంగా గీతాంజలి, భారతదేశ సాహిత్యానికి ప్రపంచ వాఙ్మయంలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని‌ కల్పించడంలో విశేష పాత్ర వహించింది. రవీంద్రుని…

Read more →

సాహితీ సిరికోన | మార్చి 2020

March 2020 0 Comments

సిరికోన కవితలు సౌజన్యం: సాహితీ సిరికోన (వాక్స్థలి సాహిత్య దిన సంచిక) సాహితీ సిరికోన లో ప్రచురించిన కొన్ని కవితలు, పద్యాలు గంగిసెట్టి గారి అనుమతితో సిరిమల్లె పాఠకుల కొరకు ఇక్కడ అందిస్తున్నాము. సఖీ!…

Read more →

మంత్ర పుష్పంలో అంతరిక్షం

March 2020 6 Comments

మంత్ర పుష్పంలో అంతరిక్షం – 2 — ఆర్. శర్మ దంతుర్తి భగవంతుణ్ణి తెలుసుకోవడానికి ఎక్కడికో వెళ్ళక్కర్లేదనీ, మన మనసులోనే ఉన్న భగవంతుణ్ణి చూడాలంటే అంతర్దృష్టి ఉంటే చాలనీ క్రితం నెల లో ప్రచురించబడిన…

Read more →

‘మనుస్మృతి’ | మొదటి అధ్యాయము (ఎ)

March 2020 0 Comments

గతసంచిక తరువాయి » మొదటి అధ్యాయము (ఎ) బ్రాహ్మణ స్తుతి ‘మనుస్మృతి’ లోని మొదటి అధ్యాయంలోని 92 వ శ్లోకం నుండి 102 వ శ్లోకం వరకు స్మృతికారుడైన మనువు బ్రాహ్మణ స్తుతి చేశాడు.…

Read more →

శ్రీశివార్చన | స్రవంతి | ఫిబ్రవరి 2020

February 2020 0 Comments

https://sirimalle.com/wp-content/uploads/2020/01/SriSivarchanaFeb2020.mp3 శ్రీశివార్చన (బిల్వములతో శివునకు అర్చన) కం. చూచినఁ దాఁకిన గాలియె వీచిన నరజన్మ కడుఁ బవిత్రమ్మగుఁగా కాచు; నొసంగు నిరంతర ప్రాచుర్యము శ్రీమహీజవరమె(1) వరముగా …………(1) శ్రీష్ఠమైన బిల్వవృక్షమె కం. తప మొనరించిన…

Read more →

భారతావనికి మకుటాయమానం- సుందర కాశ్మీరం | భావ లహరి | ఫిబ్రవరి 2020

February 2020 0 Comments

4. భారతావనికి మకుటాయమానం- సుందర కాశ్మీరం భారతదేశానికి కిరీటంలా నిలిచే జమ్మూ, కాశ్మీర్ రాష్ట్రం హిమాలయాల మధ్య రంగురంగుల పూలతోటలతో, మధురమైన పళ్ళతోటలతో, సుందర ఉద్యానవనాలతో, అందమైన మంచినీటి సరస్సులతో విరాజిల్లే చల్లని అందమైన…

Read more →

మంత్ర పుష్పంలో అంతరిక్షం

February 2020 2 Comments

మంత్ర పుష్పంలో అంతరిక్షం – 1 — ఆర్. శర్మ దంతుర్తి మనిషి మనుగడకి కావాల్సిందేమిటి అని ఓ సారి చూసుకుంటే అందరూ ఒప్పుకునేది నిప్పూ, నీరు. ఈ మనుగడలో, పుట్టడం, పెరగడం, పిల్లల్ని…

Read more →

సాహితీ సిరికోన | ఫిబ్రవరి 2020

February 2020 0 Comments

సిరికోన కవితలు సౌజన్యం: సాహితీ సిరికోన (వాక్స్థలి సాహిత్య దిన సంచిక) సాహితీ సిరికోన లో ప్రచురించిన కొన్ని కవితలు, పద్యాలు గంగిసెట్టి గారి అనుమతితో సిరిమల్లె పాఠకుల కొరకు ఇక్కడ అందిస్తున్నాము. మనిద్దరం…

Read more →

‘మనుస్మృతి’ | మొదటి అధ్యాయము (ఊ)

February 2020 1 Comment

గతసంచిక తరువాయి » మొదటి అధ్యాయము (ఊ) ‘మనుస్మృతి’ రచనాకాలం నాటి సామాజిక స్థితి వేదకాలంలో మానవుల ఆలోచనలు వాస్తవానికి అతి దగ్గరగా ఉండేవి. వాస్తవిక దృష్టి కలిగిన వారు కనుకనే ఆనాటి మానవులు తాము…

Read more →

Category: సాహిత్యం